AKHBAR / NEWSPAPER:MINGGUAN MALAYSIASEKSYEN / SECTION:
TARIKH / DATE:30-Jan-2005HARI / DAY: AHAD
ISU / ISSUE:LAIN-LAINMUKA SURAT / PAGE: 7
TAJUK / TITLE: Kerja sebagai satu pasukan


Teks Keratan
DALAM tempoh dua minggu, perhatian masyarakat disorotkan kepada sektor perkhidmatan awam.
Isunya ialah penambahanbaikan tahap perkhidmatan daripada sistem penyampaian sehinggalah
kepada amalan berbudi bahasa dan budaya senyum kepada kepada pelanggan.
Isu ini bukanlah sesuatu ang baru; ia sdah dibangkitkan sejak lama dulu. Malah orang ramai yang
berurusan dengan sektor kerajaan ada persepsi tersendiri tentang tahap perkhidmatan kakitangan
awam.
Kalau menyebut tentang jabatan-jabatan kerajaan orang cepat merumuskannya begini: Tidak cekap,
lambat, penuh kerenah, telefon tidak berangkat dan pelbagai lagi pandangan yang negatif.Tetapi
itulah persepsi masyarakat yang terbentuk sejak sekian lama - persepsi yang bukan diada-adakan
tetapi lahir daripada pengalaman sebenar.
Dan persepsi negatif itulah yang hendak dipecahkan sekarang; mahu digantikan dengan budaya kerja
baru.
Seminggu selepas melancarkan kempen Budi Bahasa Budaya Kita pada 11 Januari lalu, Perdana Menteri
Datuk Seri Abdullah Ahmad Badawi menyampaikan pula amanat kepada para pegawai tinggi kerajaan.
Sebagai orang nombor satu dalam sektor perkhidmatan awam, Ketua Setia Usaha Negara, Tan Sri Samsudin
Osman mempunyai pandangan beliau yang tersendiri dalam isu ini. Beliau melihat bahawa sudah ada banyak
perubahan hasil kempen dan usaha-usaha penambahbaikan sejak beberapa tahun lalu.
"Tetapi seorang saja yang membuat perangai tidak elok sudah cukup untuk memburukkan nama seluruh
perkhidmatan awam," katanya kepada wartawan NOOR AZAM SHAIRI yang menemui beliau di pejabatnya,
tengah hari semalam.
Dalam wawancara ini, Samsudin membangkitkan tentang pentingnya semangat kekitaan dan rasa kerja
berpasukan ditanam dalam diri setiap anggota perkhidmatan awam.
"Ini satu caranya untuk menimbulkan rasa tanggungjawab bersama di kalangan mereka untuk menjaga nama
baik dan imej organisasi serta sektor kerajaan secara umumnya," kata Samsudin.

MINGGUAN, Apakah tanggapan pertama Tan Sri terhadap ucapan PM itu?
SAMSUDIN: Kalau kita meneliti ucapannya itu, jelas nampak bahawa ia lahir daripada hati beliau
yang inginkan mutu perkhidmatan awam diperbaiki dan dipertingkatkan lagi. lni bukan kali pertama
beliau membangkitkannya.
Beliau ada mengingatkan kepada saya, dan saya pegang kata-katanya itu, bahawa perkara ini
perlu diperingatkan selalu. Kalau kita merenung ke belakang, perkara seperti Bersih Cekap Amanah
dan nilai-nilai murni bukan satu perkara baru. Tetapi apa yang dihasratkan itu perlu ditekankan,
ditegaskan dan diingatkan selalu.
Saya ada persepsi tersendiri tentang hal ini. Tabiat yang buruk memang mudah benar merebak
tetapi kalau mahu menanam sikap yang positif - bersopan santun, berbudi bahasa, tidak melengah-
lengahkan kerja - semua itu perlu selalu ditekankan.
Apabila mendengar ucapan PM itu saya terbayangkan tanggungjawab setiap ketua organisasi dalam
organisasi perkhidmatan awam.

Kenapa?
SAMSUDIN: Pada merekalah terletaknya tanggungjawab dan amanah kepimpinan untuk memastikan
apa yang disarankan oleh PM itu dilaksanakan dalam organisasi masing-masing.
Hasrat PM itu bergantung kepada jentera organisasi untuk melaksanakan perubahan-perubahan
seperti yang diharapkan. Orang yang terpenting dalam organisasi itu ialah para pemimpinnya sendiri,
daripada ketua bahagian sampailah kepada ketua setiausaha.
Mereka inilah yang seharusnya memastikan amanat itu terlaksana. Sebahagian daripada amanah
memimpin itu ialah amanah memastikan setiap anggota di bawah penyeliaan mereka benar-benar
mengamalkan budaya yang disebutkan itu - bersopan santun, tidak melayan orang ramai seperti bola
dan memastikan setiap kaki-tangan awam mempunyai sikap ingin membantu. Kalau ada sifat-sifat itu,
kita tidak akan menyusahkan orang lain.
lni satu contoh yang selalu kita dengar. Apabila orang menghantar borang ke kaunter dan ada kesilapan,
satu cara yang paling mudah ialah kita suruh mereka isi semula. Tetapi satu cara lagi kalau kita ingin
membantu ialah menolong membetulkannya untuk mereka. Tidak payahlah mereka itu beratur semula dan
sebagainya.
Kalau kita ingin membantu kita akan membuat sebaik mungkin supaya orang yang datang mendapatkan
layanan tidak susah.

Apakah rumusan Tan Sri secara keseluruhan tentang mutu perkhidmatan awam?
SAMSUDIN: Ada perubahan. Banyak usaha pembaikan yang telah kita buat daripada latihan sampailah
kepada mengubah sistem untuk mengurangkan kerenah birokrasi. Satu perkara penting yang kita lakukan
ialah meningkatkan peggunaan teknologi maklumat dan komputer. Salah satu contoh yang ketara ialah
Urusan permohonan pasport yang dapat disingkatkan melalui penggunaan komputer. Penambahbaikan
memang ketara.
Tetapi kita tidak perlu ramai kakitangan membuat perkara yang tidak baik untuk mendapat perhatian
masyarakat.Segelintir saja yang menunjukkan sikap negatif sudah cukup untuk memberikan imej yang
buruk kepada keseluruhan perkhidmatan awam. Bak kata pepatah, kerana nila setitik rosak susu sebelanga.
lni sesuatu yang lumrah.
Orang menilai mutu perkhidmatan awam daripada keburukannya kerana pada pandangan mereka kakitangan
awam sememangnya dituntut memberikan perkhidmatan yang baik. lni harapan yang biasa; kakitangan awam
mesti cekap, berkesan dan memberikan khidmat dengan cepat. Kalau tidak memenuhi apa yang diharapkan itu,
ia menunjukkan kelemahan perkhidmatan awam. Saya tahu orang ramai menghargai perkhidmatan yang baik
tetapi ia tidak ditonjol-tonjolkan kerana ia memang sesuatu yang diharapkan. Sebaliknya, jika harapan itu tidak
dipenuhi ia akan mendapat perhatian.
Malangnya orang selalu mengandaikan secara umum bahawa itulah tahap perkhidmatan awam secara
keseluruhan. Walaupun ada jabatan yang cekap tetapi oleh kerana tindakan di sesuatu kaunter itu tidak
elok maka ia memberikan nama buruk kepada semua.
Dalam keadaan itu, adalah lebih mendesak kepada semua ketua jabatan untuk memastikan setiap anggota
mereka memberikan perkhidmatan seperti yang diharapkan oleh orang ramai. Mereka juga lebih-lebih lagi harus
menunjukkan teladan yang baik, mesti menegur, melihat anak-anak buah. Mereka misalnya perlu menelefon
sendiri pejabat masing-masing untuk mengetahui sama ada telefon berangkat atau tidak.

Tan Sri sendiri pernah buat begitu?
SAMSUDIN: Saya sendiri ada terkena. Saya tahu apa masalahnya. Apabila saya tahu senang saya sendiri
menegurnya. Kalau tidak ditegur, orang akan merasakan apa yang mereka buat itu tidak salah; mereka akan
mengulanginya. Saya percaya mereka tahu tetapi lumrah manusia, kadang-kadang terlupa; perlu diingatkan
selalu.
Ambil saja kempen Budi Bahasa Budaya Kita yang dilancarkan baru-baru ini. Sebelum ini kita ada kempen
cara menjawab telefon, cara berkhidmat di kaunter yang semuanya menegaskan tentang sopan santun. Tetapi
selepas satu tempoh orang terlupa. la perlu diperingatkan semula supaya budaya itu lebih kental dan dihayati.

Kenapa kita boleh sampai ke tahap begini? Kita orang Timur yang ada pegangan agama yang penuh
dengan nilai-nilai baik. Tetapi kenapa kita jadi begini?
SAMSUDIN: Saya hendak balik kepada wawancara kita dua tahun lalu (Mingguan Malaysia, 17 Ogos 2003).
Cuba kita lihat masyarakat kita secara keseluruhan. Perkhidmatan awam adalah sebahagian daripada masyarakat.
Adakah masyarakat keseluruhannya menunjukkan budaya berbudi bahasa? Cuba kita lihat tabiat orang kita di
jalan raya. Masyarakat kita juga tidak suka ditegur supaya beratur sebaliknya suka bertolak-tolak.
lni adalah gambaran daripada budaya dalam masyarakat. Itu sebabnya kempen budi bahasa ditujukan kepada
segenap anggota masyarakat. Kita tertumpu kepada sektor awam kerana ia memberikan khidmat tetapi kita perlu
juga melihat keseluruhan masyarakat.
Dalam hal ini, ada dua perkara yang sedang dilakukan oleh kerajaan secara serentak iaitu kempen budi
bahasa dan juga Pelan Integriti Nasional. Kerajaan mahu bukan sahaja perkhidmatan awam tetapi semua
golongan memainkan peranan meningkat integriti masyarakat.
lni yang perlu kita usahakan secara terus-menerus kerana kita hendak mencapai wawasan menjadi negara
maju menjelang 2020. Memetik kata-kata PM: Tidak ada gunanya kita ada bangunan yang cantik dan infrastruktur
moden, kalau masyarakat tidak berbudi bahasa. Semua kemajuan dan pembangunan itu tidak akan ada ertinya.
Itulah salah satu cabaran Wawasan 2020 iaitu melahirkan sebuah masyarakat yang ada nilai-nilai moral yang tinggi.

Ini persepsi umum. Kakitangan awam kalau berpindah ke sektor swasta mutu kerja mereka jadi
lebih baik. Kenapa?
SAMSUDIN: Saya tidak nafikan persepsi bahawa sektor swasta lebih cekap. Tetapi saya hendak beritahu
bahawa ada juga jabatan-jabatan kerajaan yang cekap, semua kakitangannya bangga memberikan perkhidmatan.
Saya ada mendengar pujian-pujian yang diberikan kepada jabatan-jabatan kerajaan tertentu. Tetapi pada
masa yang sama, ada juga jabatan kerajaan yang sama di negeri lain di cawangan lain yang menjadi rungutan dan
sungutan. Kenapa ini boleh berlaku sedangkan peraturan kerjanya serupa?
Saya tidak bersetuju dengan persepsi umum itu. lni kerana ada jabatan yang cekap dan berkesan. Malah dalam
sesebuah organisasi itu ada bahagian yang lebih terurus berbanding bahagian yang lain. lni bergantung kepada
banyak faktor, dan sudah tentu yang paling penting petugas-petugas berkenaan.

Sudah tentujuga ketua-ketuanya sendiri?
SAMSUDIN: Ya, ketua-ketua yang melihat anak-anak buahnya. Kita boleh adakan pejabat dengan kelengkapan
yang moden, kita boleh gunakan ICT dan kita boleh menghantar mereka berkursus kemahiran. Tetapi kalau mereka
tidak ada sikap kerja yang sesuai, apa yang ada itu tidak akan dimanfaatkan sepenuhnya.
Ada banyak faktor yang menentukan mutu sesuatu perkhidmatan: Orang tidak berpengetahuan dan tidak ada
kemahiran boleh menyebabkan kelewatan. Tidak ada peralatan moden pun boleh melewatkan. Kalau ada kelengkapan
moden tetapi tidak ada motivasi yang secukupnya kepada pekerja pun boleh memberikan kesan.
Tetapi apa yang paling penting dalam banyak-banyak hal ini ialah sikap dan pendirian pegawai itu sendiri - sikap
mahu membantu, mahu menyelesaikan masalah orang ramai, bersopan santun dan sebagainya. Itu yang paling penting.

Bagaimana hendak menanam sikap itu?
SAMSUDIN: Dalam hal ini, Unit Pemodenan Tadbiran dan Perancangan Pengurusan (Mampu) dan Institut
Pentadbiran Awam Nasional (Intan) telah diberi tanggungjawab mengadakan kempen berbudi bahasa dan
berhemah dalam memberikan perkhidmatan termasuk di kaunter. lni adalah sebahagian daripada proses
menerap dan mengingatkan kakitangan awam tentang tanggungjawab mereka.
Dalam pada itu, dalam kursus kepimpinan memang sudah ditekankan tentang tanggungjawab pemimpin untuk
meningkatkan prestasi organisasi.
Meningkatkan prestasi bermakna kita juga perlu menekankan tentang pembangunan motivasi tenaga manusia.
Ketua-ketua jabatan perlu memberikan motivasi dan memupuk semangat kerjasama di kalangan kakitangan di
bawahnya.
Saya melihat jabatan yang aktif mempunyai kumpulan kawalan kualiti (yang bertemu dari masa ke masa berbincang
tentang masalah kerja) mereka ini bangga dengan kerja yang dibuat dan pencapaian-pencapaian mereka. Mereka
cuba sedaya upaya memperlihatkan kecekapan dengan memberikan kerja yang terbaik. lni adalah salah satu dorongan
yang kita laksanakan.
la bukan saja untuk mendapatkan maklum balas daripada pekerja tetapi juga menjadi satu forum terbaik untuk
kakitangan itu memupuk semangat kekitaan, bekerja sebagai satu pasukan. lni adalah hal yang saling berkaitan.
Biar saya jelaskan begini saja. Kalau kita cintakan negara, kita tidak akan melakukan sesuatu yang menjejaskan
kepentingan negara. Kalau kita cintakan organisasi, kita tidak akan membuat sesuatu yang boleh menjejaskan imej
organisasi. Kalau kita sedar tentang imej jabatan, kita tidak akan buat sesuatu yang akan membuatkan orang mengadu
sehingga terjejas imej itu.
Itu sebabnya penting untuk kita menanam sikap cintakan organisasi.


" Kalau kita cintakan organisasi, kita tidak akan buat sesuatu yang boleh menjejaskan imej organisasi.
Kalau kita sedar tentang imej jabatan, kita tidak akan buat sesuatu yang akan membuatkan orang mengadu"

Rasa tanggungjawab akan timbul kalau ada semangat kekitaan?
SAMSUDIN: Rasa kekitaan, tanggungjawab dan bangga dengan kerja itu sebenarnya saling berkaitan. Ia tidak
boleh diasing-asingkan. Seorang pekerja yang marah kerana sesuatu perkara dia akan tetap membuat kerja-kerjanya
tetapi mungkinlah tidak dengan sepenuh hati, ala kadar saja. Mereka tidak akan cuba melakukan lebih daripada yang
diharapkan.
Tetapi kalau sayang organisasi dan tidak mahu namanya terjejas mereka akan cuba membantu dan memastikan
pelanggan mendapat kepuasan daripada khidmat yang diberikan.
Ini berbalik kepada tanggungjawab ketua organisasi. Tugasnya itu menjadi satu amanah yang berat untuk memastikan
dorongan di kalangan kakitangan, membina semangat kekitaan dan rasa bangga. Menjadi seorang ketua tidak hanya
bermakna mengarah-arahkan orang di bawah saja. Mereka perlu membangunkan organisasinya sendiri.
Merekalah yang seharusnya memastikan amanat PM itu terlaksana. Merekalah yang perlu mendorong organisasi
masing-masing untuk menjadi lebih baik. Apabila kakitangan berbangga dengan organisasi dan kerja mereka, mereka akan
memastikan setiap kerja mereka bermutu.

Tan Sri membangkitkan tentang kerja sebagai satu pasukan. Salah satu masalah yang dibangkitkan
oleh PM ialah sikap suka menyalahkan orang lain, "ini bukan kerja saya, kerja orang lain."
SAMSUDIN: Saya faham. Kepada orang ramai, mereka melihat bahawa mereka berurusan dengan sebuah jabatan,
bukannya bahagian itu atau ini. Mereka melihat jabatan kerajaan itu sebagai satu entiti.

Bolehkah kita mengharapkan kakitangan kerajaan ada pemikiran seperti ini, bertanggungjawab sebagai
satu pasukan?
SAMSUDIN: lnilah yang seharusnya kita pupuk. Mereka harus saling membantu. Kalau misalnya permohonan pelanggan
tersangkut di satu bahagian lain, apa salahnya mereka hubungi dengan telefon dan bertanya.
Saya sendiri kadang-kadang bengang mendengar telefon berbunyi tetapi tidak berangkat. Pegawai berkenaan tidak
ada di mejanya tetapi pegawai yang lain buat tidak tahu saja. Apa salahnya kalau mereka tolong jawab, tidaklah telefon
itu terus berdering.
Ini antara yang selalu saya tegur. Orang rarnai yang menelefon kadangkala tidak tahu nombor sambungan dan mereka
diminta menunggu untuk panggilan itu disambungkan. Tetapi tunggu punya tunggu tidak bersambung sampailah panggilan
itu mati; kena telefon semula.
Tidak semua jabatan begitu tetapi contoh kecil beginilah yang menjadi rungutan orang ramai. Kadang-kadang masalah
yang dihadapi oleh orang ramai itu bukanlah besar, biasa saja.

Salah satu masalah yang selalu dibangkitkan oleh sektor perniagaan ialah tentang kelewatan. Setiap
masa yang hilang itu mengakibatkan kerugian. Malah ada pelabur yang lari ke negara lain kerana
perkhidmatannya lebih cekap dan cepat.
SAMSUDIN: Kerajaan sedar dan hal ini selalu ditekankan. Tindakan segera itu penting bukan saja kepada pihak
swasta tetapi orang awam keseluruhannya. Sikap suka melengah-lengahkan adalah aduan yang paling banyak
diterima oleh Biro Pengaduan Awam (BPA).
Kita akan mengatasi masalah ini. Apa yang penting jabatan kerajaan memaklumkan kepada para pelanggan
perkembangan, surat sudah diterima dan mungkin akan mengambil masa untuk dipertimbangkan. Saya mengakui
sesetengah masalah itu tidak boleh diselesaikan segera tetapi orang ramai hendak tahu kedudukannya. Rungutan
timbul kerana mereka tidak tahu tentang surat yang dihantar itu.

PM juga menyarankan supaya kakitangan awam bekerja secara kreatif, berfikir di luar kebiasaan.
SAMSUDIN: Kita perlu memikirkan cara-cara baru untuk menyelesaikan masalah tetapi mestilah dalam lunas
yang ditetapkan. Kalau keadaan yang menyusahkan itu ialah peraturan yang sudah usang, peraturan itu perlu
ditukar.
Kadangkala peraturan itu diikut saja sedangkan ia mungkin sudah tidak lagi sesuai sekarang. Kalau kita ambil
jawapan yang senang, perkara ini tidak boleh kerana peraturan, sampai bila-bila pun ia tidak boleh.
Apa yang sepatutnya dibuat ialah !rita melihat apakah peraturan-peraturan itu masih diperlukan. Itu sebab
salah satu aspek penambahbaikan ialah melihat sistem prosedur yang diguna pakai selama ini untuk mengurangkan
kerenah birokrasi.

Presiden Institut Integriti Malaysia, Datuk Dr. Sulaiman Mahbob dalam wawancara dengan Utusan
Malaysia beberapa hari lalu membangkitkan tentang amalan remeh yang perlu dimansuhkan.
SAMSUDIN: Memang hal IDi sedang dalam perhatian kita. Kita sudah meminta jabatan-jabatan kerajaan
mengurangkan kerenah birokrasi. lni bukan satu perkara baru. Hal-hal ini kerenah birokrasi dan kelewatan -
menyebabkan orang bosan berurusan dengan perkhidmatan awam.
Tetapi kita harus ingat tidak semua jabatan kerajaan begitu. Saya boleh tunjukkan ada jabatan-jabatan
yang cekap. Tetapi seperti saya katakan tadi kalau ada satu rungutan dan aduan di media semua jabatan
kerajaan akan terkena sama. Orang yang kerja rajin pun terkait sama.
Apa reaksi Tan Sri setiap kali membaca rungutan dan aduan itu?
SAMSUDIN: Saya kumpul semua rungutan itu dan kita bincangkan dalam mesyuarat Jawatankuasa Tetap
Pengaduan Awam yang saya pengerusikan sendiri. Kalau aduan itu serius saya akan menelefon sendiri jabatan
berkenaan dan bertanyakan halnya.
Saya juga telah meminta setiap jabatan mewujudkan bahagian aduan perkhidmatan supaya setiap rungutan
itu dapat ditangani segera. Saya selalu tekankan kepada para pegawai bahawa rungutan dan aduan yang negatif
itu harus dilihat sebagai aset. Hanya melalui rungutan dan aduan itulah kita dapat memperbaiki mutu.

Ada tanggapan di kalangan orang ramai bahawa mereka akan mendapat layanan segera kalau ada
surat sokongan orang tertentu. Istilahnya 'ada kabel'.
SAMSUDIN: Kepada saya, semua orang harus mendapat layanan yang saksama, bukan hanya orang yang ada
sokongan. Peraturan dan prosedur itu adalah untuk mewujudkan standard perkhidmatan.
Dalam konteks yang lain, saya selalu sebut kepada para pegawai kerajaan kalau hendak tahu sejauh mana
peningkatan kualiti perkhidmatan tunggulah apabila sudah pencen nanti. Ketika itu tidak ada lagi orang yang
kenal kita, lihatlah bagaimana layanannya.
Oleh kerana kita masih dalam perkhidmatan, inilah masanya untuk kita memperbaiki tahap perkhidmatan
tersebut.Kita harus sedar bahawa peningkatan mutu perkhidmatan itu adalah untuk kepentingan kita sendiri,
anak cucu dan saudara-mara kita juga. Nanti orang bertanya apa yang kita buat semasa dalam perkhidmatan
dulu untuk memperbaiki mutunya.
Kakitangan awam juga mendapatkan perkhidmatan. Kalau perkhidmatan itu tidak cekap kita juga yang akan
menerima padahnya.
Saya selalu tekankan kepada jabatan-jabatan supaya memperkenalkan perkhidmatan bergerak ke kawasan-kawasan
pedalaman. lni memang kita ada buat dan perlu diperluaskan lagi. la bukan saja soal memberikan perkhidmatan
yang lebih mesra kepada rakyat tetapi apa yang lebih penting ialah menyampaikan perkhidmatan itu kepada mereka.

Dalam tempoh sebulan ini, ketika tumpuan diberikan kepada sektor perkhidmatan awam,
tanggungjawab Tan Sri nampaknya jadi lebih berat.
SAMSUDIN: Ya, memang berat. Ini memang sesuatu yang kita fikirkan sepanjang waktu. Tidak bermakna bahawa
selepas daripada kem pen ini kita tidak buat. Kita akan terus buat sepanjang masa.
Selain Jawatankuasa Tetap Pengaduan Awam, saya sendiri mempengerusikan Panel Memajukan Perkhidmatan Awam
yang membawa cadangan-cadangan untuk penambahbaikan dan menyelesaikan kerenah birokrasi.
Pada masa yang sama, Mampu juga menghantar para pegawai pemantau yang secara senyap-senyap pergi melihat
sendiri tahap perkhidmatan sektor awam. Mereka ini menjadi mata dan telinga kita. Biro Pengaduan Awam juga
mengadakan sesi dengan masyarakat untuk memudahkan orang ramai membuat aduan.
Di sebalik segala usaha penambahbaikan itu, kami masih tidak sepi daripada menerima aduan dan rungutan daripada
masyarakat. Saya mengakui bahawa ini adalah satu usaha yang tidak ada kesudahannya.
Apabila kita sudah mencapai satu tahap yang memuaskan, orang menuntut supaya ia lebih baik lagi. Harapan mereka
akan sentiasa berubah. Kalau sudah cepat, mereka mahu lebih cepat. Kita akan terus mengejar harapan mereka.
Kita harus terus memperbaiki mutu perkhidmatan dari masa ke masa. Kalau sudah baik, kita harus perbaiki lagi.

Nasihat Tan Sri kepada kakitangan awam?
SAMSUDIN: Sahutlah seruan PM untuk memajukan kecekapan perkhidmatan awam kepada masyarakat. Kakitangan
awam perlu sentiasa ingat bahawa mereka adalah sebahagian daripada orang ramai. Kita bukan hanya memberi khidmat,
kita juga penerima khidmat. Dalam urusan seharian, kita sendiri berurusan dengan banyak jabatan kerajaan.
Kalau kita mahukan khidmat yang cekap, kita harus dulu memberikan yang sama. Apabila kita secara kolektif
meningkatkan khidmat itu, manfaatnya akan datang kepada kita juga.

Kepada ketua-ketua jabatan?
SAMSUDIN: Mereka harus memainkan peranan kepimpinan yang lebih berkesan untuk membangunkan organisasi
dan tenaga manusia. Mereka harus menjadi contoh dan teladan yang baik kepada anggota-anggota di bawah mereka.
Saya melihat organisasi yang ketuanya berdedikasi, komited, rajin, melaksanakan tugas sebagai pemimpin dengan
baik, organisasi itulah yang nampak menyerlah dalam usaha-usaha penambahbaikan.
Apabila kakitangan di bawah didorong motivasinya, mereka akan melakukan yang terbaik untuk organisasi itu.
Mereka mahu imej organisasi itu sentiasa terjaga. Mereka tidak akan memalukan organisasi dan mengecewakan ketuanya.
Ini pemerhatian saya.

Sebagai orang nombor satu dalam perkhidmatan awam, apakah yang memberikan kepuasan
kepada Tan Sri?
SAMSUDIN: Saya gembira dan puas melihat sesebuah organisasi itu ditadbir dengan baik, melihat petugas-petugasnya
berhemah dan bersopan santun.

Apakah pula yang mengecewakan?
SAMSUDIN: Apabila ada rungutan. Saya kecewa setiap kali membaca aduan di akhbar. Setiap hari saya menerima
keratan akhbar tentang perkhidmatan awam, dan kebanyakan daripadanya ialah aduan.
Saya kecewa kerana walau apa juga yang kita lakukan selama ini masih ada segelintir kakitangan awam yang
memberikan imej buruk. Saya memberikan perhatian yang sangat serius dalam hal ini kerana saya tahu, satu aduan
saja sudah cukup untuk memburukkan seluruh perkhidmatan awam.
Setiap aduan itu akan disemak dan hanya selepas dua tiga hari barulah kita mendapat tabu gambaran sebenarnya.
Tetapi kerosakan sudah berlaku pada hari aduan itu tersiar. Persepsi orang sudah terbentuk. Hendak membetulkannya
bukan mudah.
Itu sebabnya saya selalu meminta supaya setiap aduan itu, kalau betul, diselesaikan dengan segera.